Zabawy i działania matematyczne wprowadzające dziecko w świat matematyki

„Matematyka nie jest ani trudna, ani nudna.  Zwłaszcza, jeśli zaprzyjaźnimy się z nią od dziecka. 

Każdy pracujący zawodowo człowiek mimo szczerych chęci nie może spędzać ze swoim dzieckiem tyle czasu, ile by chciał. Zachęcamy jednak, by zatrzymać się na chwilę w codziennym natłoku „ważnych spaw” i poświęcić swojemu dziecku czas. Sposobów na rodzinne spędzanie wolnego czasu jest mnóstwo: spacery, zakupy, czytanie książek, gotowanie, wycieczki itp. .podczas których możemy z dzieckiem wykonywać różne działania matematyczne.

W niejednym pokoju dziecięcym można zobaczyć, jak dużo obecnie dzieci mają zabawek. Co chwilę pojawia się pomysł na to, czym mogłyby się bawić przedszkolaki. Większością  zabawek  dzieci zajmują się  jedynie na moment, i to krótszy, niż oczekują rodzice.

W związku z tym, zamiast kupować następną maskotkę, samochód czy lalkę   podaruj rodzicu swojemu dziecku CZAS. Czas jest jednym z cenniejszych zasobów, stale brakuje go ludziom dorosłym, gdzieś się spieszą, a niektóre ważne sprawy odkładają na później. Rodzice na ogół mają wiele obowiązków, zainteresowań i innych zobowiązań, co w obecnych czasach jest zupełnie normalne.

Matematyka w zabawie, to najlepszy sposób na naturalne przyswojenie podstaw z tej dziedziny nauki. Wystarczy od najmłodszych lat uczyć dziecko myślenia, porównywania, klasyfikowania i orientacji przestrzennej, aby pokazać mu, że matematyka potrafi być przyjemną i ciekawą zabawą.   Zabawy i gry dydaktyczne spełniają ogromną rolę w rozwijaniu kompetencji matematycznych , kształtują pojęcia matematyczne , pomagają dzieciom w zdobywaniu doświadczeń w zakresie działań matematycznych.

W ramach rozwijania kompetencji matematycznych w przedszkolu, dzieci zdobywają  wiedzę i rozwijają określone postawy. Choć mogłoby się wydawać, że matematyka w przedszkolu znacznie różni się od tej, którą wykorzystujemy w życiu dorosłym, to jest ona niezwykle potrzebną  i ważną nauką.

Stosowanie zabaw matematycznych w przedszkolu pomaga dziecku w nauce liczebników głównych i porządkowych, dodawania i odejmowania, przeliczania obiektów, a także rozwija rytmy i rytmiczną organizację czasu. Zabawy matematyczne w przedszkolu pozwalają rozwinąć intelekt dziecka.

Przedstawiamy przykłady zabaw matematycznych w domu dla  dzieci i rodziców:

Matematyczne składanki

Dla najmłodszych dzieci dobrym ćwiczeniem będzie sztuka składania papieru. Wszystkie czynności, czyli składanie i wycinanie papieru, dziecko odczuwa jako potrzebne, a sens działania przekłada się na wielką radość z odkrywania nowych form. Do zabawy potrzebujemy tylko kartki kolorowego papieru, nożyczki, klej i materiały do rysowania.

Wycinamy wcześniej koła z kolorowego papieru i rozdajemy dzieciom wraz z resztą materiałów. Pytamy dzieci: co może powstać, gdy złożymy, rozłożymy, a potem przetniemy kółka?

Dzieci układają dowolną kompozycję na kartkach. Niektóre dzieci będą układać przecięte kółka w dowolny sposób i szukać docelowego kształtu, niektóre przylepią, aby dorysować pewne elementy. Inne będą dumne z samego przecięcia i przylepienia tak powstałych form. Każdy sposób na poszukiwanie i odkrycie czegoś jest cenny. Zabawa w poszukiwanie obrazka i nadanie mu znaczenia motywuje dzieci do pracy.

Dzieci porównują kolory i wielkości, rozmieszczają obiekty na papierowej planszy, przeliczają. Nauczyciel włączając się do zabawy, prosi przedszkolaki o wypowiedzi, nadając odpowiednimi pytaniami sens matematyczny rozmowie. To samo można zrobić z kwadratami przeciętymi na pół i trójkątami (dla starszych dzieci).

Matematyka w terenie

Przedszkolak poznaje matematykę w różnych sytuacjach życia codziennego. Zabawy matematyczne  mogą odbywać się także na dworze. Dzieci chętnie oddają się zabawom polegającym na pokonywaniu wyznaczonych tras. Taki rodzaj aktywności rozwija samodzielność i wzmacnia wiarę we własne siły. Zabawy na świeżym powietrzu tworzą naturalne sytuacje do nauki liczenia: począwszy od tupnięć, klaśnięć i podskoków w zabawach ruchowych po gromadzenie i przeliczanie okazów przyrodniczych. Przedszkolaki mogą zbierać kamienie, nasiona i owoce, które mogą posłużyć jako elementy zbiorów.

Wykorzystując dobra natury, dzieci podczas zabawy mogą zebrać kasztany, z których dostają polecenie wykonania kasztanowego węża złożonego z ustalonej liczby elementów. Kilka uczestników ma za zadanie ułożyć równo, jeden blisko drugiego, szereg liczący np. 12 kasztanów. Kasztany mają różne wielkości, więc węże mogą wyraźnie się różnić. Efekt sprowokuje dzieci do wielokrotnego przeliczenia elementów dla sprawdzenia wyników. Jest to świetne ćwiczenie jako wstęp do zrozumienia zjawiska stałości i niezmienności liczby liczonych przedmiotów, bez względu na ich ułożenie i wygląd. Zabawy matematyczne w domu można wykonywać przy użyciu różnych narzędzi – czasem wystarczy jedynie obserwacja otoczenia wokół nas.

Kolorowe klocki, patyczki, kamyki czy kasztany, wszystkie przedmioty wokół nas możemy wykorzystać do wprowadzenia dziecka w świat matematyki.

Świetnym sposobem na zapamiętanie cyferek i utrwalenie pisowni są zabawy oparte na Metodzie Dobrego Startu. Metoda ta, polega na wspomaganiu rozwoju psychomotorycznego dziecka poprzez odpowiednio zorganizowaną zabawę i aktywne wielozmysłowe uczenie symboli graficznych: łatwych wzorów, liter i znaków matematycznych.  Wystarczy na tacy lub talerzu wysypać odrobinę piasku, kaszy mannej lub bułki tartej i trenować pisanie cyferek. To świetna forma zabawy wprowadzająca naszego malucha w świat dziecięcej matematyki znaków czy figur.

Kolejny element, który warto wprowadzać od najmłodszych lat to kształtowanie umiejętności orientacji w przestrzeni. Położenie przedmiotów wokół siebie, w stosunku do własnego ciała. Zabawy uczące takich pojęć jak (lewo, prawo, góra dół, za, pod, obok.

Kolejny świetny sposób uczący przestrzeni, logicznego myślenia i planowania to samodzielne tworzenie labiryntów lub gier.  Możemy do tego celu użyć pudełka i wylepić w nim z plasteliny trasę labiryntu. Idealnie nadają się też do tego kartony i przedmioty z recyklingu.

Spróbujcie też koniecznie ze swoimi pociechami narysować labirynt kredą na piasku , asfalcie lub boisku. To zdecydowanie jedna z najlepszych zabaw dla dzieci.

Klasyfikacja, zbiory, wykluczanie ze zbioru- matematyka w zabawie

To naprawdę łatwe zagadnienia jeśli wprowadzimy je w formie zabaw, następnie przenosząc na prawdziwe życie. Zdolność logicznego grupowania przedmiotów według ich cech i właściwości, dostrzeganie różnic i podobieństw można zaczynać już z trzylatkami. Segregowanie zabawek lub figur w zbiory to dla dziecka bardzo fajne wyzwanie. Układanie w szeregu takich samych zabawek plus jednej dodatkowej odbiegającej od nich sprawia, że dziecko wychwytując różnice czuje się bardziej pewne siebie i chętnie uczestniczy w takich aktywnościach. Podobnie jak w trakcie zabawy w segregowanie i grupowanie przedmiotów według podobieństw w zbiory.

Figury i bryły przestrzenne to motyw, który interesuje większość maluchów. Pierwsze rysunki dziecka powstają z podstawowych figur geometrycznych takich jak koło, kwadrat, kreski, prostokąty i trójkąty.  Rozróżnianie figur, odszukiwanie kształtów w przedmiotach codziennego użytku pozwala dzieciom dostrzec, że matematyka jest wszędzie wokół nas.  To deseczka z kołkami, pinezkami lub gwoździami na które dziecko zaczepia gumki recepturki tworząc samodzielnie rozmaite figury, ucząc się dostrzegania zależności i wspólnych elementów.

Nauka dodawania i odejmowania na konkretach, czy pojęcie większości, mniejszości i równości to kolejny etap, który warto przyswoić w formie zabawy.

Mogą to być doświadczenia, eksperymenty, zabawy plastyczne, codzienne aktywności.  Jeśli zależy nam na tym, aby dziecko nauczyło się abstrakcyjnego myślenia to zamiast tłumaczyć dziecku  pozwólmy mu ich doświadczać i poszukiwać rozwiązań w codziennym życiu i zabawie.

Cyferki możemy wylepiać z plasteliny, stemplować, odciskać palcami, odrysowywać, przeliczać, porównywać. Poprzez ruch i manipulacje dziecko uczy się myślenia i analizowania, a to jest najważniejsze na dalszych etapach nauki. Świetną pomocą są również klocki, najlepiej zróżnicowane kolorystycznie, aby łatwiej było dokonać podziałów.

Podsumowując należy stwierdzić, iż samodzielne działania dziecka stanowią bazę dla
tworzenia nowych pojęć i umiejętności. Tak więc przedszkole i dom rodzinny mają ogromne  znaczenie przygotowanie dziecka do osiągnięcia sukcesu w szkole.
Edukacja matematyczna dzieci powinna być skrupulatnie i produktywnie prowadzona niezależnie od miejsca, gdzie się ona odbywa (przedszkole, dom).
Najlepsze wyniki wychowawcze, w tym też edukacyjne uzyskamy, jeżeli dorośli zajmujący się dzieckiem, zarówno nauczyciele, jak i rodzice – będą dążyć do tego samego celu i będą czynić to w analogiczny sposób. Taka harmonia jest wyjątkowo zadowalająca dla wszechstronnego rozwoju i edukacji dziecka. Im dziecko młodsze tym efekty są lepsze.

Pomysły na zabawy matematyczne zostały zaczerpnięte ze stron internetowych.

https://przedszkoledabie.szkolnastrona.pl/art,53,zabawy-matematyczne-w-domu

https://mojedziecikreatywnie.pl/2017/05/matematyka-dla-dzieci-dzien/

https://www.youtube.com/watch?v=1RoWBDCO0_8

BIBLIOGRAFIA:
1. Dziecięca matematyka 20 lat później. Książka dla rodziców i nauczycieli starszych przedszkolaków/ Edyta Gruszczyk-Kolczyńska, Ewa Zielińska. – Warszawa:
Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2015;
2. Dziecko w świecie matematyki / Jan Filip, Tadeusz Rams. – Kraków : Oficyna Wydawnicza Impuls, 2000.
3. Gry i zabawy matematyczne w przedszkolu / Krystyna Wojciechowska. – Opole    Wydawnictwo Nowik, 2008.

4. Zajęcia matematyczne / Joanna Kowalewska.// Wychowanie w Przedszkolu. – 2005, nr 2, s. 32-34